Runa Hellinga - Media

Ook oude telefoons krijgen een nieuw leven bij Snew.  Foto Didgeman, Pixabay Nieuwe kansen voor afgeschreven ICT- en telecomapparatuur en nieuwe kansen voor mensen die door de arbeidsmarkt zijn afgeschreven: voor Martijn van Engelen, oprichter van Snew , gespecialiseerd in hergebruik van elektronica, zijn beide wezenlijk onderdeel van de bedrijfsvoering. De helft van de pakweg 50 werknemers van het Boxtelse bedrijf stond oorspronkelijk te boek als mensen ‘met afstand tot de arbeidsmarkt’. Zowel met grondstoffen als met mensen  moeten we zorgvuldiger omgaan dan we doen, vindt Van Engelen. Grondstoffen omdat die schaars en eindig zijn. Mensen omdat iedereen een kans verdient, ook als het leven een keer tegenzit en omdat er volgens hem helemaal geen tekorten op de arbeidsmarkt zouden zijn als iedereen die nu is feitelijk afgeschreven wel een echte kans zou krijgen. Snew staat voor As New, en dat is ook het streven: afgedankte apparatuur waar mogelijk een nieuw en tw...

Autonoom vliegende drone. Foto: Rijkswaterstaat Het zal nog wel even duren voor pizza's door autonome pakjesdrones in plaats van pizzakoeriers worden bezorgd. Maar werknemers op de High Tech Campus Eindhoven kunnen de komende jaren wel vliegende lunches en post verwachten. Het voormalige onderzoekcomplex van Philips wordt Europees laboratorium voor autonoom vliegende drones in een stedelijke omgeving. Het Eindhovense onderzoek maakt deel uit van het driejarige Europese project Flying Forward 2020 , waarin instellingen als de European Space Agency en universiteiten, met steun van bedrijven als Nokia en Microsoft, onderzoek doet naar de mogelijkheden en de problemen bij het gebruik van autonome drones. Het onderzoek vindt plaats op vijf plekken in Europa. In het Finse Oulu wordt bijvoorbeeld gekeken naar drones onder extreme weersomstandigheden, in Milaan naar drones in een medische setting. Eindhoven concentreert zich op het gebruik van drones in de stad, bijvoorbeeld voor het lever...

Productie van fotonische chips in Einhoven Doelmatige gangen met grijs linoleum, een cleanroom uit de tijd dat dit nog een Philips-laboratorium was, tweedehands machines van chipfabrikant ASML: hip oogt het niet bij Smart Photonics. Toch is de producent van fotonische chips op de High Tech Campus in Eindhoven met zijn 75 werknemers zo uniek dat vier Nederlandse investeerders, gesteund door het ministerie van economische zaken (EZ) er deze zomer 35 miljoen in staken om te voorkomen dat het bedrijf in buitenlandse handen zou komen. Bij fotonische chips vindt de informatieoverdracht niet plaats via elektronische schakelingen, maar via laserlicht, en dus op lichtsnelheid. Op zich zijn fotonische chips niet uniek, ze worden in met name in de telecom al veel gebruikt en veel grote bedrijven produceren ze voor eigen gebruik.  Wel uniek, en dat maakt Smart Photonics ondanks zijn geringe omvang tot wereldleider, is de aard van en de wijze waarop de chips in Eindhoven worden geproduceerd. He...

121 van 's werelds superrijken pleitten onlangs in een open brief voor belastinghervormingen die de „extreme, destabiliserende ongelijkheid” in de wereld moeten tegengaan. „Veel van ‘s werelds grote bedrijven maken misbruik van belastingparadijzen, sommigen betalen helemaal geen belasting. Het ontwijken en ontduiken van belastingen heeft wereldwijd epidemische proporties bereikt”, aldus de brief. Eerder kondigden de CEO's van 181 grote Amerikaanse bedrijven al aan dat ze minder willen focussen op winst en aandeelhouders en meer op hun rol in de samenleving. Ze gaan meer investeren in hun werknemers, het milieu en de gemeenschappen waar ze gevestigd zijn. Dat soort initiatieven klinken revolutionair in tijden dat social corporate responsibility voor veel bedrijven vooral een zoveelste methode lijkt te zijn om onder belastingen uit te komen en de winst voor aandeelhouders te verhogen. Maar eind 19de, begin 20ste eeuw zagen heel wat ondernemers in Nederland en elders voor zichze...

Orbán houdt van militair vertoon: de militaire wacht bij het paleis van de president Geen dictator in spé zal het toegeven, maar voor autoritaire leiders metdictatoriale aspiraties zijn crises een godsgeschenk. Dat geldt zeker voor wat zich inmiddels wel een beetje heeft ontwikkeld tot de moeder van alle crises, het coronavirus. We leven in tijden van een wereldwijde noodtoestand, dus autoritaire maatregelen vallen niet echt op. Alle landen hebben het sowieso zo druk met corona dat gebeurtenissen elders eigenlijk alleen aandacht trekken als die iets met het virus te maken hebben. En burgers zien een stevig pakket maatregelen vooral als daadkracht van hun leider. Op 23 maart 1933 presenteerde Hitler zijn Ermächtigungsgesetz, Machtigingswet aan de Duitse Reichstag. Officiële aanleiding: een politieke crisis, veroorzaakt door de brand in de Rijksdag een kleine maand eerder. Die wet betekende de feitelijke opheffing van het Duitse parlement en gaf hem vier jaar lang de macht wetten ...

Eén klik, een boek vol voorwaarden "Internetgebruikers zijn een product, een verdienmodel. De nieuwe privacywet die ons daartegen moet beschermen is niet meer dan symptoombestrijding. Die doet namelijk absoluut niet wat nodig is: internetgebruikers zeggenschap geven over de data die op het internet over hen verzameld worden," zegt Julia Janssen. Als onderzoekster en ontwerpster probeert ze de impact van technologie op onze samenleving duidelijk te maken. Haar project 0,0146 seconden laat zien hoe weinig gebruikers beseffen wat ze doen als ze op cookies klikken. Het is ook onmogelijk om dat te weten. Om dat te illustreren printte Janssen alle privacyvoorwaarden uit waarmee een bezoeker akkoord gaat als die met één muisklik instemt met de cookies van de Engelse Daily Mail. Met die klik accepteer je ook de voorwaarden van alle adverteerders en software waarop de site draait: een boekwerk van 826 dichtbedrukte pagina's privacyvoorwaarden die al die bedrijven het commerci...

Ze stond als zestienjarige te popelen om te trouwen. Niet omdat ze nou zo stralend verliefd op haar man was, ze kende hem nauwelijks. Maar hij woonde in Nederland, en een huwelijk met hem leek Saïda de ideale gelegenheid om onder het juk van haar strenge moeder uit te komen. Ze woonde in Tétouan, een grote stad, maar vrijheid was in haar jeugd dun gezaaid: haar moeder sloeg vaak en hard en wee haar als ze vijf minuten te laat van school thuis was. Ze keek ernaar uit ergens te wonen waar niemand iets over een hoofddoek zou zeggen of over een rok op de knieën. En de eerste tijd in Nederland ging het ook goed. Maar de Marokkaanse gemeenschap was klein, de onderlinge controle groot, en onder druk van wat anderen zeiden, of van wat hij dacht dat anderen zeiden, mocht ze steeds minder. Niet meer naar buiten in een rok op de knieën. Niet meer naar buiten zonder hoofddoek. Niet meer naar buiten hoe dan ook. Ze was niet de enige: ze zag het bij veel vrouwen om haar heen gebeuren. Niet dat ...

In Den Bosch stappen vier mensen in de trein: een jongen met een BMX-fiets, twee Turkse toeristes met grote koffers op weg naar Schiphol en een vrouw in trainingspak. Ze heeft aardig wat tatoeages, een piercing door haar lip en een behoorlijk aantal kilo's teveel om de buik. Ze gaat tegenover me zitten en zet haar tas op de stoel naast haar. De jongen met de BMX zet zijn fiets tegen twee van de klapstoeltjes in de fietsafdeling en wil op het stoeltje daarnaast gaat zitten. De Turkse vrouwen willen ook graag naast elkaar zitten, en vragen hem of zij misschien die twee klapstoeltjes naast zijn fiets kunnen gebruiken. De jongen aarzelt even, knikt dan, kijkt mijn overbuurvrouw en naar de met een tas bezette zitplaats en besluit uiteindelijk op het trappetje naar de bovenste verdieping te gaan zitten. Die overbuurvrouw kijkt me veelbetekenend aan. "Typisch hè?" Ik vraag wat ze bedoelt. "Nou, buitenlanders!" Ik begrijp haar nog steeds niet. "Nou, dat is toch...

De Papenbril De Papenbril. Zo noemden de Bosschenaren het fort dat na 1629 net buiten de stadsmuren verrees. Het moest de stad verdedigen tegen de Spanjaarden, maar dat niet alleen. Veel inwoners waren katholiek en Spaansgezind en de Citadel, zoals het bouwwerk tegenwoordig heet, was mede bedoeld om eventuele opstanden in de stad in de kiem te smoren. Om de kanonnen daarvoor schootsveld te geven, werd een deel van de huizen gesloopt. Stadhouder Frederik Hendrik, die het fort liet bouwen, had er enkele maanden overgedaan om de stad op de Spanjaarden te veroveren. Den Bosch was niet alleen van strategisch belang, maar gold ook als onbetrouwbaar. Per slot van rekening hadden de katholieke Bosschenaren in 1579 na anti-protestantse rellen zelf de Spaanse kant gekozen. Die verovering voelde destijds als een bezetting, zeggen historici Wouter Loeff en Robin Hoeks van Erfgoed Brabant in Den Bosch. Bosschenaren mochten heel veel niet meer. De schutterij moest haar wapens en vaandels inlev...

Orbán en Jeszenszky in 2002 Als conservatief en christen zag de Hongaarse oud-minister van buitenlandse zaken Géza Jeszenszky bij de verkiezingen in 2010 maar één optie: op Viktor Orbán stemmen. Je kon wel kritiek op hem hebben, maar zijn doelen waren eerlijk en goed, meende hij destijds. Ruim de helft van de Hongaren dacht er zo net over en Orbáns tegenstander, interim-premier Gordon Bajnai, maakte eigenlijk geen kans. Een misvatting, meent hij inmiddels. De corruptie en machtsmisbruik, Orbáns greep op de Hongaarse pers, zijn vriendschap met Putin: als een van de prominentste politici uit de eerste post-communistische Hongaarse regering ziet Jeszenszky het tegenwoordig als morele plicht zich over ontwikkelingen uit te spreken: “Andere mensen zijn vanwege werk of familie niet in die positie.” Bij de gemeenteraadsverkiezingen vorig jaar oktober steunde hij de oppositie. Ook in 2010 had Jeszenszky wel twijfels: “Nadat Orbán in 2002 als premier verslagen was, zei hij openlijk dat ...

Winkeloverval in Ridderkerk, bewakingscamera Wie de berichten op Twitter en Facebook leest, ontkomt haast niet aan het gevoel: Nederland is super-onveilig en de criminaliteit op een ongekend hoogtepunt. De misdaad gedaald? Een leugen, zeggen ze. Dat komt gewoon omdat er geen aangifte meer wordt gedaan. De cijfers vertellen een ander verhaal. Waar zelfs ontkenners moeilijk onderuit kunnen - iedereen begrijpt dat bij moord en doodslag eigenlijk altijd de politie wordt ingeschakeld - is de daling van het aantal moorden: 119 vorig jaar, tegenover 264 in het jaar 2000. Dit jaar  werden tot begin december 101 mensen vermoord. Omgerekend naar de bevolking betekent dat dat in 2000 één op de 60.090 Nederlanders door moord of doodslag om het leven kwam en afgelopen jaar één op 144.373. Daarmee zijn we terug op het niveau van begin jaren zeventig. Topjaren Nu staat moord een beetje los van de rest van de criminaliteit. Maar daar zie je precies dezelfde trends. Echte topjaren - vanuit...

Roemenië, begin jaren negentig. In mijn herinnering was het somber en nat weer, maar dat hoeft het helemaal niet geweest te zijn. Ook met stralende zon waren de tientallen lijken die ze eind december 1989 in de Roemeense stad Timisoara hadden opgegraven, een deprimerend gezicht. Het waren mijn eerste doden, maar wat het vooral deed, was het verhaal erbij: het waren slachtoffers van de Securitate, de Roemeense communistische geheime dienst, die in de week daarvoor waren gemarteld en vermoord. Tenminste, dat vertelde de vrouwelijke arts in haar witte jas die op het kerkhof waar de lichamen waren gevonden, uitleg aan journalisten gaf. Ik moet bekennen, ik twijfelde toen al een beetje. De lichamen lagen op witte doeken. Een deel van de lijken was wel erg vergaan. Er zaten baby's tussen. En ze hadden allemaal dezelfde verwonding: een snee over de buik die eindigde in een V-vorm over de borst. Bij allemaal was de incisie met ruwe steken weer dichtgenaaid. Ik vroeg ernaar. Ja, zei d...

Herdenking op de dag van de Martelaren in Vác We woonden in 1990 net in Hongarije toen we naar het plaatsje Zsámbék gingen om de feestelijkheden voor de 15de maart bij te wonen. Het communisme was net gevallen en voor het eerst in decennia konden de Hongaren die dag, de herdenking van de opstand tegen tegen de Habsburgse keizer in 1848, vrij vieren. De communisten hadden dat altijd verboden, omdat de machthebbers vreesden dat zo'n herdenking op protesten tegen Moskou zou uitlopen. Een grote groep dorpelingen met groen-wit-rode cocardes op de borst trok in optocht naar een lokaal monument. Daar zong iedereen na het aanhoren van een lange speech het droefklinkende Hongaarse volkslied. We keken wat verbaasd naar die serieuze plechtigheid, anderhalve eeuw na dato. Dat, op zijn beurt, verbaasde onze tolk András. Herdachten wij het einde van de tachtigjarige oorlog dan niet? Destijds vond ik het prachtig, zoveel historisch bewustzijn. Nu ik haast dertig jaar later naar Nederland ter...

In de Turkse supermarkt bekijkt een vrouw de groene pepers met een kritische blik. "Zijn die scherp?" vraagt ze aan een jongen die bezig is de voorraden aan te vullen. Hij vindt van wel, maar als ik haar zo bekijk, komt ze ergens uit Oost-Afrika. Ik heb een paar keer Ethiopisch gegeten en vermoed daarom dat zijn scherp niet haar scherp is. "Ik denk niet dat u ze echt scherp vindt," zeg ik dan ook, en raad haar aan haar pepers bij de Surinamer aan de overkant of de Aziatische toko even verderop te kopen. Ze knikt, ze kent beide winkels, en ja, die hebben echte scherpe pepers, maar ze wil toch nog een keer weten of deze pepers nou scherp zijn. "Dan proeft u er toch een," zegt de jongen uiteindelijk zuchtend. Ze breekt bijt erin en schudt haar hoofd. "Niet scherp," zegt ze bits, "Helemaal niet scherp." Even later staat ze bij de kassa voor me, met een pak bulgur en, tamelijk verrassend na haar afkeurende gezicht, twee groene pepers in ha...

Julia (midden) met vriendinnen Twaalf was ze, maar Julia Ösze was zo klein en ondervoed toen ze in 1923 in Nederland arriveerde dat haar pleegouders haar acht schatten. Ze was een van vele duizenden Hongaarse kinderen die kort na de Eerste Wereldoorlog met een speciale kindertrein naar Nederland kwamen om op krachten te komen. De bedoeling was een paar maanden, maar voor Julia en voor duizenden anderen werd het het grootste deel van hun leven. Haast honderd zou ze worden, een kleine eeuw die bepaald werd door twee wereldoorlogen, heimwee naar Nederland, een communistische machtsgreep en een vlucht voor de Russen. Toen ik haar enkele jaren voor haar dood bij haar jongste zoon in Hongarije ontmoette, wist ze er prachtig over te vertellen. Haar drie kinderen zouden er later hun eigen verhalen aan toevoegen. Ze kwam uit een verscheurd land. Samen met bondgenoten Duitsland, Oostenrijk en Turkije had Hongarije de oorlog verloren en daarvoor was het zwaar gestraft. Bij de onderhandeling...

Rookwolken boven het dorp De zon hangt al laag en de zonnige septembermiddag begint af te koelen. Onze overburen steken hun kachel aan. De zwarte walm uit hun schoorsteen jaagt ons het huis in dwingt ons alle ramen en deuren te sluiten. Ik weet wat er uit hun kachel komt: in het voorjaar lag op zeker moment een half huis aan geverfde raamkozijnen, deuren en ander bouwafval voor hun huis. Toen ik vroeg waar dat hout voor diende, kreeg ik na enige aarzeling 'brandhout' als antwoord. 'Jó levegő', goede lucht, zei een buurvrouw toen we jaren geleden een weekendhuis op het platteland kochten. Ze is de enige niet, veel dorpsbewoners zijn ervan overtuigd dat hun lucht veel beter is dan die in de grote stad. Ten onrechte, zeker in de winter. Dan is de hoeveelheid fijnstof, de belangrijkste reden van voortijdig overlijden, in dorpen soms vier keer zo hoog als op de Muzeum körút, een drukke verkeersader in het centrum van Boedapest. Maar ook in de zomer is de dorpslucht bep...

Iets te avontuurlijk Aan het roestige hek dat de toegang tot het avonturenfietspark in Hatvan afsluit, hangen hangslotjes met namen. Bij gebrek aan een brug over de Parijse Seine verklaart de lokale jeugd elkaar blijkbaar hier de eeuwige liefde. Zo heeft in ieder geval iemand plezier van dit miljoenenproject, want avontuurlijke fietsers zul je hier niet snel zien. Achter het hek kronkelt een smal parcours van dunne latten over onmogelijke bochten. Hier is een lat gebroken, daar groeit onkruid door de constructie. Erboven zigzagt een betonnen loopbrug. Hoog opschietend gras en stapels gebroken betonpalen voltooien het desolate beeld. Het park zou volgens de gemeente vermaak moeten bieden aan jong en oud, zegt József Biró, die in zijn vrije tijd de lokale nieuwssite 60lap.hu onderhoudt. Zelf denkt hij dat het enige doel was om de zakken van een aantal mensen te spekken met EU-geld. Sinds de opening in 2015 hebben precies 41 mensen hun leven op het lattenparcours gewaagd. Slechts...